Rijnstrangen

Rijnstrangengebied, met te weinig vitaal waterriet.

Het Rijnstrangengebied bij Zevenaar maakt onderdeel uit van het Natura 2000 gebied Gelderse Poort. Om die reden was door het waterschap Rijn en IJssel een GGOR proces doorlopen, maar dit was nog niet geheel afgestemd op de eisen en wensen vanuit de instandhoudingsdoelen.

Bij de vertaling van deze doelen, bleken de eisen die Roerdomp en Grote karekiet aan hun leefmilieu stellen, het meest kritisch te zijn.

Samen met provincie, waterschap, boeren en natuurorganisaties is onder mijn leiding besproken hoe je deze eisen kunt vertalen naar een effectief herstelplan dat realistisch is, rekening houdt met de waterdoelen en op draagvlak kan rekenen.

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Etalage van de Oostvaardersplassen

 

Het nieuwe Oostvaardersveld met flauwe oevers en moerasandijvie

In 2013 werd ik voor de tweede keer betrokken bij ontwerp en realisatie van het Oostvaardersveld. In de negentiger jaren van de vorige eeuw was ik projectleider voor de basisinrichting. Gelegen, vlakbij het informatiecentrum van de Oostvaardersplassen, moest het in het klein alle natuuraspecten weergeven, die in de Oostvaardersplassen ook te zien zijn. Het Oostvaardersveld is daarentegen vrij toegankelijk voor iedere natuurliefhebber.

Om de inrichting en de natuurontwikkeling te optimaliseren is het gebied voor de tweede keer ingericht in 2014 en 2015, zodat er meer water ontstond, flauwere oeverzones en meer moeras. Ook is het padenpatroon uitgebreid, is er een extra vogelhut aangelegd en een onderdoorgang onder de spoorlijn. In de toekomst kunnen paarden en edelherten daardoor vrij bewegen tussen Oostvaardersplassen en Oostvaardersveld.

Een groter wateroppervlak, gezien vanaf de vogelkijkhut.

Bethunepolder

Als laatste huzarenstuk van de landinrichtingscommissie Noorderpark is in 2006 de herinrichting van de Bethunepolder (ca 500 ha groot, ten noorden van de stad Utrecht) ter hand genomen. Het landinrichtingsplan was van 1995. Daarin was wel rekening gehouden met NNN-doelen, maar niet met de Groene Ruggengraat en zeker niet met Natura 2000, een nieuw peilbesluit en alle bewonersbezwaren die hiermee samen kwamen.

De landinrichtingscommissie heeft de provincie Utrecht in 2009 gevraagd de regie over te nemen. Ik ben toen als projectleider overgestapt van DLG, naar de provincie, voor de inhoudelijke ondersteuning.

Het interactieve proces, waarbij de bewoners tot in de stuurgroep vertegenwoordigd waren, heeft geleid tot een volledig herzien ontwerp en een convenant dat in 2011 door alle partijen ondertekend is.

Ondertussen is de polder ingericht voor natte schrale graslanden, trilveen, rietvegetaties en bloemrijke weilanden. De natuur wordt beheerd door twee boeren op eigendommen van Staatsbosbeheer en Waternet (drinkwaterwinning gemeente Amsterdam).

Natte graslanden na de inrichting. Op de achtergrond het bosje van Robertson.

Bewaren

Twee lessen natuurontwikkeling

Natuur is niet zo maakbaar, als het eerst leek. Dat heeft voor mij twee belangrijke lessen opgeleverd:

  1. Kijk buiten eerst goed welke natuurwaarden al aanwezig zijn. Probeer deze te behouden en de milieuomstandigheden daarvan te verbeteren.
  2. Onderzoek eerst goed wat de abiotische omstandigheden zijn en aan welke ‘knoppen’ je kunt draaien om ze voor de gewenste natuurdoelen te optimaliseren.

Vaak heeft het draaien aan een abiotische ‘knop’ invloed op de andere groeiplaatsomstandigheden. Daarom is een benadering vanuit landschapsecologisch perspectief noodzakelijk. De verschillende facetten van het landschap worden dan afzonderlijk en in onderlinge samenhang beschreven. Om te bepalen aan welke knoppen als eerste gedraaid wordt, gebruik ik het rangordemodel van Londo.

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Reggeherstel

In het kader van de landinrichting Rijssen is het Reggedal heringericht. Als projectleider was ik betrokken bij de deelgebieden Grimbergen, Notter en Zuna, tussen Rijssen en Nijverdal.  De Regge heeft een natuurlijker verloop gekregen, met ruimte voor waterberging en natuur. Het landschappelijke karakter van het beekdal is versterkt, met een meer open karakter. De rivier de Regge wordt weer beleefbaar. De recreatieve mogelijkheden in het gebied zijn vergroot door de aanleg van een fietspad en struinroutes, die aansluiten op een trekveer.

De Regge na inrichting met een meer open karakter en een natuurlijker verloop.

 

 

KRW maatregel langs de Nieuwe Maas

Oevers Zuid-Holland: Nieuwe Maas rechteroever
foto: Joop van Houdt / Rijkswaterstaat

Rijkswaterstaat voert langs de Nieuwe Maas KRW maatregelen uit, met de projecten ‘Groote Zaag’ en ‘Oostelijke Balkengat’ in Krimpen aan de Lek.

Anteagroup heeft de planstudieproducten van de Groote Zaag geactualiseerd, op basis van het nieuwe ontwerp. Daarnaast is onder mijn leiding een uitvoeringscontract opgesteld. Ik heb de nodige aanvullende onderzoeken aangestuurd, zodat de aannemer weet waar hij aan toe is en scherp kon inschrijven.

Het gebied De Groote Zaag is aangewezen als ‘Zoet getijdenwater op zand/klei’. Als maatregel is bepaald dat minimaal 3,8 km natuurvriendelijke oever wordt aangelegd, door de aanleg van intergetijdegeulen. Daarnaast is 10 ha intergetijdegebied gerealiseerd.

In het Oostelijke Balkengat is sprake van natuurcompensatie voor het project Overnachtingsplaatsen Beneden-Lek (te Bergambacht). Deze compensatie heeft een oppervlakte van 2,4 ha rivierbegeleidend bos, 0,23 ha haagbeuken- en essenbos en 0,98 ha moeras.

Ontwerp met getijdengeul in moeras (geel) en rivierbegeleidend bos. (oranje)

Bewaren

KRW maatregelen langs de IJssel

Over een lengte van bijna 10 km is de IJssel ontsteent. Dit was de situatie voor de maatregel…..
en dit de situatie na ontstening.

Vanwege de Kader Richtlijn Water, worden maatregelen genomen die een gunstig milieu scheppen voor vissen, macrofauna en waterplanten. Langs de IJssel is dat vertaald in het ontstenen van oevers en het aanleggen van relatief smalle nevengeulen. Vanwege scheepvaartbelangen mocht slechts 1,5 % van het debiet van de IJssel afvloeien, via de nevengeulen. Onder mijn leiding als technisch manager, zijn ontwerpen gemaakt en een beheerplan opgesteld. Door de geulen smal te houden, ontstond toch nog een geschikt milieu voor stromingsminnende vissen en macrofauna, ondanks de 1,5 % norm. Ook het toevoegen van dode bomen in de nevengeulen heeft hier aan bijgedragen. Alle maatregelen zijn ondertussen uitgevoerd, op 26 verschillende plekken tussen Dieren en Kampen.

De nevengeulen zijn relatief smal, om stroming te behouden.

Bewaren

Bewaren

BRIM subsidie voor Voorstonden

De vijverbodems zijn gesaneerd en de paden hersteld.

In 2009 is door mij de subsidieaanvraag voor groene cultuurhistorische monumenten voorbereid (BRIM). Natuurmonumenten had al eerder de zwaar vervuilde vijverbodems laten saneren en door aanleg van kenmerkende elementen de stijl van het landgoed hersteld. Nu was de fase aangebroken om achterstallig onderhoud weg te werken van lanen, beplantingen, parkeerplaats en bossen.

De oorspronkelijke boogbrug is in originele stijl aangebracht.

Na een jaar op de wachtlijst is de aanvraag gehonoreerd en het werk uitgevoerd.

Herstel essenbeplanting op rabatten, later te onderhouden als hakhout.

Bewaren

Bewaren

Bewonersavond in Hardenberg

Op 1 maart 2017 is in Hardenberg door Ruimte voor de Vecht een inloopavond georganiseerd om het voorontwerp voor Rheezermaten en Karshoek-Stegeren te presenteren. Na de inleiding door Jetze Kamerling, kon bij diverse panelen informatie uitgewisseld en vragen gesteld worden. Met een kleine 500 mensen was de avond goed bezocht. Na 1 maart heeft de provincie Overijssel het stokje overgedragen aan waterschap Vechtstromen, die voor de realisatie van het ontwerp gaat zorg dragen. De provincie blijft betrokken vanwege de grondverwerving.

Presentatie_informatieavond_1maart2017_Hardenberg-Ommen

Bewaren

Bewaren

Over de naam Gradiënt

Een gradiënt is een geleidelijke overgang, van hoog naar laag, van nat naar droog, kalkarm naar kalkrijk of humusarm naar humusrijk. Onder invloed van een gradiënt treedt ook vaak kwel op. Vandaar de blauwe kleur in de helling, onderin het logo.

Juist op gradiënten zijn de hoogste natuurwaarden te vinden, of te ontwikkelen.

Gradiënten op regionale schaal zijn in Nederland te vinden, op de grens van de hoge zandgronden naar de rivierdalen, op de flanken van beekdalen, of op de overgang van de stuwwal naar de lagere veengronden.

Het valt op dat deze overgangen in het verleden en heden veel landgoederen zijn gesticht. Het zijn dus ook gebieden met een opvallende landschappelijke schoonheid.

Landschappen die de moeite waard zijn om te behouden, te restaureren of om de potenties voor natuurontwikkeling te benutten.

Kortom, landschappen waar Gradiënt natuurontwikkeling graag een rol speelt!

Bewaren

Bewaren